Nigella Sativa (Çörek otu)

Tohumları baharat olarak kullanılan çörek otu (nigella sativa) aynı zamanda geleneksel tıpta farklı formlarda birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Orta Doğu ve Uzak Doğu ülkelerinde geleneksel tıpta; ateş, ağrı, öksürük, baş dönmesi gibi semptomlarla böbrek ve karaciğer, sinir sistemi, diyabet, ekzema, bronşit, astım, inflamatuar hastalıklar, mide-barsak sistemi, hipertansiyon, kanser dâhil çeşitli hastalıkların tedavisi için kullanılmaktadır. Kanser hastalarında kemoterapiye ek tamamlayıcı olarak kullanılabileceği bildirilmektedir.

Çörek otu tohumunun besin değeri yüksek olup, çeşitli aktif kimyasal bileşenler içermektedir. Çörek otu tohumunun yapısında başlıca doymuş/doymamış sabit yağlar (%31-35,5), uçucu yağlar (%0,4-0,45), karbonhidratlar (%33-34), proteinler (%16-19,9), amino asitler, alkaloidler, tanenler, saponinler, lifler, mineraller (kalsiyum, çinko, fosfat), vitaminler (askorbik asit, tiamin, niasin, pridoksin ve folik asit) bulunmaktadır. Doymamış yağ asitleri (~%85); linolenik (omega-6) asit, oleik asit, linoleik asit, araşidonik asit, palmitoleik asit ve eikozadienoik asittir. Doymuş yağ asitleri (~%18); palmitik asit, stearik asit ve miristik asittir.

Çörek otu tohumunun uçucu yağlarından çeşitli farmakolojik aktif kimyasal bileşenler izole edilmiştir; başlıca timokinon, ditimokinon, timohidrokinon ve timolün yanı sıra; p-simen, d-limonen, α ve β-pinen, trans-anetol, karvakrol ve nigellon yer almaktadır.

Birçok klinik çalışma, N. sativa’nın İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV) ve Hepatit C Virüsü (HCV) gibi virüslerle enfekte olmuş hastaların tedavisinde çok etkili olduğunu kanıtlamıştır.

51 HIV pozitif hastayı içeren bir çalışma, 16 ay boyunca α-Zam ( N. sativa ve bal içeren bitkisel karışım) ile uygulandı. Tüm hastalar, a-Zam tedavisinin başlamasından sonraki 4 hafta içinde HIV enfeksiyonunun tüm belirti ve semptomlarından kurtulmuştur. Bitkisel tedavinin sonunda 41 hastada tespit edilemeyen viral yük ve 10 hastada 1000 kopya / ml’den az viral yük kaydedilmiştir. Azalan viral yüke ek olarak, tüm hastaların CD4 sayısı artmıştır. Başka bir çalışma, α-Zam (4 ay boyunca N. sativa ve bal içeren bitkisel karışım ve 20 günlük α-Zam tedavisinden sonra HIV enfeksiyonu belirtileri ve semptomları kaybolan) altı HIV pozitif hastayı içeriyordu. Hastaların viral yükü (HIV-RNA) saptanamayan bir düzeye düşmüştür.

İnterferon-α tedavisi için uygun olmayan Hepatit C Virüsü (HCV) hastalarına 3 ay boyunca günde üç kez N. sativa tohum yağı (450 mg) içeren yumuşak jelatin kapsüllerin uygulanması, viral yükte önemli düşüşe neden olmuştur. HCV hastalarında sativa’nın viral yükü önemli ölçüde azalttığı, α-fetoprotein ve diğer karaciğer fonksiyon parametrelerini ve genel klinik durumu düzelttiği saptanmıştır.

sativa’nın in vitro ve in vivo çalışmaları, Murine cytomegalovirus (MCMV), Papaya Ring Spot Virus, Hepatit C Virüsü (HCV), Avian influenza gibi diğer bazı virüslere karşı antiviral etkinlik göstermiştir. (H9N2) , Newcastle hastalığı virüsü (NDV) ve Peste des Petits Ruminants (PPR) Virüsü. N. sativa’nınantiviral etkinliğinin, yüksekserum interferon-gama seviyelerine, artmış CD4 sayısına, artırılmış baskılayıcı fonksiyona ve artmış makrofaj sayılarına bağlı olabileceği öne sürülmüştür.
Timokinonun, Escherichia coli, Peudomonas aeruginosa, Streptococcus faecalis, Staphylococcus aureus, ve Bacillus subtilis gibil bazı bakteriyel suşlara karşı antibakteriyel ve özellikle gram-pozitif koklara karşı önemli bakterisidal etkisi gösterilmiştir. Böbrek hücrelerine tutunabilen Streptococcus pyogen’lerin sayısı timokinon kullanımı ile doza bağımlı olarak azalmıştır. Prostat hastalıklarına bağlı mortalitede prostatitler önemli rol oynamaktadır. Timokinonun antioksidan ve antiinflamatuar etkileri ile P. aeruginosa kaynaklı akut bakteriyel prostatitleri düzeltebildiği gösterilmiştir.

Timokinonun Mycobacterium tuberculosis’e karşı antitüberküloz aktiviteye sahip olduğu, Candida albicans ve diğer candida türleri ile patojenik dermatofit suşlara karşı antifungal etkisi gösterilmiştir. Ayrıca, Schistosoma mansoni ile enfekte farelerde çörek otu yağı ve timokinonun bu patojene etkili olduğu bulunmuştur.

Timokinonun antiinflamatuar etkiye sahip olduğu yapılan birçok çalışmada gösterilmiştir.

Çeşitli mekanizmalar ile timokinonun güçlü bir antioksidan olduğu bildirilmektedir. Timokinonun oksidatif stresi azaltarak ve antioksidan savunmayı artırarak bağışıklık sistemini güçlendirdiği bildirilmektedir.

Referanslar:

Black cumin (Nigella sativa) and its constituent (thymoquinone): a review on antimicrobial effects. Iran J Basic Med Sci 2014;17(12):92938.
Khader M, Eckl PM. Thymoquinone: an emerging natural drug with a wide range of medical applications. Iran J Basic Med Sci 2014;17(12):950-7.
Salem ML. Immunomodulatory and therapeutic properties of the Nigella sativa L. seed. Int Immunopharmacol 2005;5(13-14):1749-70.
Darakhshan S, Bidmeshki Pour A, Hosseinzadeh Colagar A, Sisakhtnezhad S. Thymoquinone and its therapeutic potentials. Pharmacol Res 2015;95-96:138-58.
El-Tahir KEH, Bakeet DM. The black seed Nigella sativa Linnaeus–a mine for multi cure: a plea for urgent clinical evaluation of its volatile oil. J Taibah University Med Sci 2006;1:1-19.
Shafiq H, Ahmad A, Masud T, Kalem M. Cardio-protective and anti-cancer therapeutic potential of Nigella sativa. Iran J Basic Med Sci 2014;17(12):967-79.
GC-MS analysis of Nigella sativa seeds and antimicrobial activity of its volatile oil. Braz Arch Biol Technol 2009;52(5):1189-92.
Khan MA, Ashfaq MK, Zuberi HS, Mahmood MS, Gilani AH. The in vivo antifungal activity of the aqueous extract from Nigella sativa seeds. Phytother Res 2013;17(2):183-6.
Chaieb K, Kouidhi B, Jrah H, Mahdouani K, Bakhrouf A. Antibacterial activity of thymoquinone, an active principle of Nigella sativa and its potency to prevent bacterial biofilm formation. BMC Complement Altern Med 2011;11:29.
Hull Vance S, Benghuzzi H, Tucci M. Inhibition of bacterial attachment to kidney epithelial cells using thymoquinone-biomed 2010. Biomed Sci Instrum 2010;46:69-74.
Rifaioglu MM, Nacar A, Yuksel R, Yonden Z, Karcioglu M, Zorba OU, et al. Antioxidative and anti-inflammatory effect of thymoquinone in an acute Pseudomonas prostatitis rat model. Urol Int 2013;91(4):474-81.
Piras A, Rosa A, Marongiua B, Porcedda S, Falconieri D, Dessi MA, et al. Chemical composition and in vitro bioactivity of the volatile and fixed oils of Nigella sativa L. extracted by supercritical carbon dioxide. Ind Crops Prod 2013;46:317-23.
Mahmoudvand H, Sepahvand A, Jahanbakhsh S, Ezatpour B, Ayatollahi Mousavi SA. Evaluation of antifungal activities of the essential oil and various extracts of Nigella sativa and its main component, thymoquinone against pathogenic dermatophyte strains. J Mycol Med 2014;24(4):e155-61.
Aboul-Ela EI. Cytogenetic studies on Nigella sativa seeds extract and thymoquinone on mouse cells infected with schistosomiasis using karyotyping. Mutat Res 2002;516(12):11-7.
Pelin Güzelsoy ve ark. Çörek Otunun( Nigella Sativa L. ) Aktif Bileşeni Timokinonun İnsan Sağlığı Üzerine Olası Etkileri. J Lit Pharm Sci 2018;7(2):118-35
Onifade AA, Jewell AP, Onifade AB. Nijerya’da Bitkisel Çözüm Arayışında Olan Hastalarda Bitkisel Karışımla α-Zam ile Hiv Enfeksiyonunun Tedavisinin Virolojik ve İmmünolojik Sonucu. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2011; 8 (1): 37–44. doi: 10.4314 / ajtcam.v8i1.60511.
Onifade AA, Jewell AP, Ajadi TA, Rahamon SK, Ogunrin OO. Nijerya’da altı HIV hastasında bitkisel bir ilacın etkinliği. Bitkisel ilaç dergisi. 2013; 3 (3): 99–103. doi: 10.1016 / j.hermed.2013.04.006.
Onifade AA, Jewell AP, Adedeji WA. Nigella sativa karışımı, HIV hastasında sürekli seroreversiyonu tetikledi. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2013; 10 (5): 332–5. doi: 10.4314 / ajtcam.v10i5.18.
Onifade AA, Jewell AP, Okesina AB. Nigella sativa ve balla tedavi edilen HIV pozitif bir deneğin seronegatif dönüşümü. Afr J Infect Dis. 2015; 9 (2): 47–50. doi: 10.4314 / ajid.v9i2.6.
Barakat EM, El Wakeel LM, Hagag RS. Nigella sativa’nın Mısır’daki Hepatit C sonucuna etkileri. Dünya J Gastroenterol. 2013; 19 (16): 2529–36. doi: 10.3748 / wjg.v19.i16.2529.
Abdel-Moneim A, Morsy BM, Mahmoud AM, Abo-Seif MA, Zanaty MI. Mısır’daki HCV hastalarında Nigella sativa ve / veya Zingiber officinale’nin faydalı terapötik etkileri. EXCLI J. 2013; 12 : 943–955.
Sheir Z, Badra G, Salama O, Gomaa AI, Sabre W. Bazı Doğal Ürünler ve Klorokin Kombinasyonunun Mısır Hastalarında HCV Enfeksiyonu Üzerindeki Etkisi: Pilot Çalışma. J Karaciğer. 2013; 2 : 1. doi: 10.4172 / 2167-0889.1000116.
Salem ML, Hossain MS. Nigella sativa’dan çörek otu yağının murin sitomegalovirüs enfeksiyonuna karşı koruyucu etkisi. Uluslararası immünofarmakoloji dergisi. 2000; 22 (9): 729–40. doi: 10.1016 / S0192-0561 (00) 00036-9.
Maurya S, Marimuthu P, Singh A, Rao GP, Singh G. Şifalı bitkilerin uçucu yağlarının ve aseton özlerinin papaya halka leke virüsüne karşı antiviral aktivitesi. Journal of Essential Oil Bearing Plants. 2005; 8 (3): 233–8. doi: 10.1080 / 0972060X.2005.10643452.
Oyero OG, Toyama M, Mitsuhiro N, Onifade AA, Hidaka A, Okamoto M, vd. Bir Nigella sativa tohum formülasyonu olan Alpha-zam ile hepatit c virüsü replikasyonunun seçici inhibisyonu. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2016; 13 (6): 144–8. doi: 10.21010 / ajtcam.v13i6.20.
Umar S, Munir MT, Subhan S, Azam T, Nisa Q, Khan MI, vd. Nigella sativa’nın hindilerde kuş gribine (H9N2) karşı koruyucu ve antiviral aktiviteleri. J Saudi Soc Ziraat Sci. 2016 doi: 10.1016 / j.jssas.2016.09.004.
Khan AU, Tipu MY, Shafee M, Khan NU, Tariq MM, Kiani MR, vd. Nigella sativa özütünün, deneysel olarak enfekte olmuş tavuk embriyonlu yumurtalarında Newcastle Hastalığı Virüsüne karşı in-ovo antiviral etkisi. Pak Vet J. 2018; 38 (4): 434–7. doi: 10.29261 / pakvetj / 2018.075.
Aqil K, Khan MU, Aslam A, Javeed A, Qayyum R, Yousaf F, vd. Nigella sativa’nın Peste des Petits Ruminants (PPR) Virüsüne Karşı İn vitro Antiviral Aktivitesi. Pakistan J Zool. 2018; 50 (6): 2223–2228.